Ook een webpagina kan verhuizen
We staan er niet altijd bij stil, maar ook webpagina's verhuizen. Websites, databanken en andere informatiesystemen zijn geen statische gegevens: ze worden op een bepaald moment gebouwd, met bepaalde verwachtingen en in een bepaalde technologie. In een ideale wereld verandert een URL nooit — Cool URIs don't change, weet je wel. In de praktijk verandert er wél iets: cool URI's don't change, echte wel. Deal with it. (Voor dit bericht mag je URI en URL gerust als synoniemen lezen.)
Binnen het agentschap Onroerend Erfgoed proberen we al heel lang (sinds 2005 of zo) zo stabiel mogelijke URI's te hebben. Moeten we een URL toch wijzigen of opheffen, dan zetten we op de oude URL een doorverwijzing (redirect) naar een pagina met dezelfde of gelijkaardige informatie. Zo surf je nog steeds naar de inventaris via https://inventaris.vioe.be, ook al is https://inventaris.onroerenderfgoed.be al jaren de canonieke URL, en stuurt https://www.erfgoed.net/beschermingen je nog altijd naar het zoekformulier voor beschermd erfgoed, ook al bestaat die oorspronkelijke pagina al bijna tien jaar niet meer.
Nadeel: veel mensen beseffen niet dat URL's gewijzigd zijn, en oude URL's blijven her en der op websites staan, doorverwijzend naar nieuwe. Hoe langer dat duurt, hoe complexer de logica van doorverwijzingen wordt — oude URL's die naar minder oude URL's leiden, die op hun beurt weer naar actuele URL's doorverwijzen. Eens de herinnering aan die oude systemen vervaagt, wordt het ook voor ons moeilijker om alles draaiend te houden. Daarom geven we vandaag een overzicht van een aantal veelvoorkomende oude links, met de focus op beschermd erfgoed (de inventaris zelf komt in een later bericht aan bod).
Informatiesystemen voor beschermd erfgoed
Lang voor het internet echt een ding was, bestond er al een eerste informatiesysteem voor beschermd erfgoed: Melanie, voluit Monumenten En LANdschappen InformatiEsysteem. Aanvankelijk helemaal niet verbonden met het internet, kreeg het later een online ontsluiting van de beschermde objecten in een schaduwdatabank. Ondanks het ontbreken van URI's kreeg elk beschermd object toen al een uniek nummer volgens een vast stramien: een O (voor object), een letter per provincie (W, O, A, L, B), en zes cijfers tussen 000000 en 999999 — het Melanie Object Nummer, zoals OO003255 of OW000678. Dit soort nummers duik je vaak nog op in hedendaagse fiches van aanduidingsobjecten. Daarnaast bestonden er Melanie Dossier Nummers, met dezelfde structuur maar een D in plaats van een O — meerdere objecten konden immers samen in één dossier beschermd worden, zoals DA002378, dat over 4 beschermde monumenten van 1 architect ging.
Toen Monumenten en Landschappen opging in het agentschap Ruimte en Erfgoed, werden ook de informatiesystemen samengevoegd. Melanie werd bedankt voor bewezen diensten, en haar taken werden overgenomen door Bredero, het dossieropvolgingssysteem dat al langer voor Ruimtelijke Ordening gebruikt werd. Ook hier bestonden de concepten object en dossier. Een Bredero-nummer bestaat uit drie delen, gescheiden door schuine strepen: het type document (beschermd monument, stadsgezicht, beschermingsdossier, ...), een 5-cijferige NIS-code voor de gemeente of provincie, en een volgnummer. Een volledig nummer ziet er dan uit als 4.01/43005/162.1 (een beschermd monument), 4.03/40000/107.1 (een beschermd landschap) of 4.001/30000/2517.1 (een beschermingsdossier).
Bij de oprichting van het agentschap Onroerend Erfgoed in 2011 werd al snel duidelijk dat Bredero wel geschikt was voor dossieropvolging, maar niet voor een stabiele omgeving met doorgedreven objectgerelateerde erfgoedinformatie. De bestaande Inventaris Onroerend Erfgoed bood daarvoor veel meer mogelijkheden, en uit die synergie ontstonden de aanduidingsobjecten (zie Erfgoedobjecten en aanduidingsobjecten). Bij het opbouwen van die dataset namen we de oude identificatoren maximaal over, waardoor je vandaag op de pagina van een aanduidingsobject onder Beschermingsdossiers nog een lijst van oudere nummers terugvindt. De inventaris zelf leefde altijd al op het web en werkte altijd al met URI's, en sinds het ontstaan van de aanduidingsobjecten volgen we de URI-richtlijnen van de Vlaamse Overheid. Zo vind je de parochiekerk Sint-Petrus en Sint-Paulus te Hansbeke terug onder het oude Melanie-nummer OO001175, het equivalente Bredero-nummer 4.01/44049/119.1, én de nieuwe URI https://id.erfgoed.net/aanduidingsobjecten/10535.
Zoeken naar Melanie- of Bredero-nummers op het zoekformulier van de aanduidingsobjecten
Het project beschermingsdatabank omvatte onder meer het overzetten van beschermde objecten uit Bredero naar de aanduidingsobjecten, met veel aandacht voor datakwaliteit, een herevaluatie van oude gegevens, en het toevoegen van nieuwe informatie zoals locatiegegevens en thesaurustermen. Soms was het nodig om een oud Melanie- of Bredero-nummer op te splitsen in verschillende delen, waardoor één oud nummer vandaag soms door meerdere fiches wordt voorgesteld — eerder uitzondering dan regel. Om het jou makkelijk te maken kan je gewoon zoeken op een oud nummer: ga naar het zoekformulier van de aanduidingsobjecten en tik onderaan bij Ander nummer? het Melanie- of Bredero-nummer in.
Oude URL's
Heb je nog ergens een oude URL in gebruik, dan zal daarin steeds een Melanie- of Bredero-nummer staan. URL's uit de periode 2012-2016 zien er wellicht zo uit: https://beschermingen.onroerenderfgoed.be/object/id/OO001175 of https://beschermingen.onroerenderfgoed.be/object/id/4.01/44049/119.1. Na 2016 stuurden we dat verkeer door naar een pagina op de inventaris zoals https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoed/beschermd/OO001175, waar alle gekoppelde aanduidingsobjecten getoond werden (of je werd rechtstreeks doorgestuurd als er maar één was). Vandaag sturen we dat verkeer naar bijvoorbeeld https://inventaris.onroerenderfgoed.be/aanduidingsobjecten?ander_nummer=OO001175, waar je alle aanduidingsobjecten ziet die met dat oude nummer overeenkomen.
Heb je nog oudere URL's zoals http://paola.erfgoed.net/engine/fiche.php?id=000816&pv=O, dan werken die niet meer, maar kan je het Melanie-nummer makkelijk reconstrueren: neem de waarde van pv, gevolgd door een O, gevolgd door de waarde van id — dat geeft OO000816, dat je dan weer kan opzoeken onder ander nummer in de nieuwe inventaris. Zo kom je uiteindelijk uit bij de Motte de Hoge Wal in Ertvelde.
Heb je oude links, dan raden we sterk aan om ze om te zetten naar onze nieuwe URI's. Let op het onderscheid tussen de document-URI (bijvoorbeeld de pagina die je kan lezen over de Hoge Wal) en de concept-URI (die het concept van de Hoge Wal als tastbaar object voorstelt). We garanderen enkel persistentie op die laatste: de document-URI hangt vast aan onze domeinnaam onroerenderfgoed.be, gebonden aan onze organisatienaam, terwijl de concept-URI's op erfgoed.net daar geen last van hebben.
Zeg het met een script
Heb je veel links naar onze site, dan is het best wat werk om die één voor één op te zoeken. Daarom bieden we een kort Python-script aan waarmee je in één keer van heel wat oude Melanie- of Bredero-nummers de bijhorende URI's te weten komt: bewaar het script, voorzie een csv-bestand met een lijst oude identificatoren, en laat het script lopen. Het volledige script vind je terug in de bronrepository van deze blog op GitHub.