Thema's, personen en gebeurtenissen
Op 13 mei lanceerden we een gloednieuwe Inventaris Onroerend Erfgoed, met vijf datasets: erfgoedobjecten, aanduidingsobjecten, personen, thema's en gebeurtenissen. In Erfgoedobjecten en aanduidingsobjecten bespraken we al de kern van de inventaris; deze keer gaan we dieper in op de drie ondersteunende datasets.
De dataset personen en collectieven bestaat al sinds de lancering van de eerste inventaris in mei 2009. Ze bevat personen en organisaties die belangrijk waren bij het tot stand komen van het erfgoed: architecten, aannemers, bouwmeesters, opdrachtgevers, kunstenaars, beeldhouwers, ... De dataset ontstond in 2007-2009 tijdens het toekennen van thesaurustermen aan erfgoedobjecten. Tot dan waren erfgoedobjecten vooral documenten, wat het zoeken bemoeilijkte — zeker bij veelvoorkomende namen was het lastig om bijvoorbeeld "alle gebouwen van een bepaalde architect" te vinden. (Wist je trouwens dat er een architect Baksteen bestond?) Daarom bouwden we naast de thesauri ook een authority file op met canonieke versies van betrokken ontwerpers en andere personen. Voor het agentschap is deze dataset, net als onze thesauri, geen kerndataset op zich — zonder de inventaris zouden we er geen nood aan hebben.
Over de jaren groeide de dataset uit tot een mooie staalkaart van ontwerpers, kunstenaars en architecten die een rol speelden voor ons Vlaamse erfgoed. Waar mogelijk vullen we elke persoon aan met andere gekende namen, geboorte- en sterfdata (of oprichtingsdata bij organisaties), woon- en werkplaatsen, beroepen, opleidingen en een korte biografie, en koppelen we elke persoon of elk collectief aan de erfgoedobjecten waarmee ze een band hebben als ontwerper, uitvoerder of opdrachtgever. Zo vind je via onze personendataset snel een who's who van het Vlaamse onroerend erfgoed.
De dataset gebeurtenissen bestaat eveneens sinds mei 2009, al was ze lange tijd enkel intern raadpleegbaar. Een gebeurtenis is een actie of handeling, uitgevoerd op een bepaald moment door één of meerdere personen of organisaties — in de praktijk beperkt tot handelingen op of over onroerend erfgoed. Dat kan een korte handeling zijn zoals de opmeting van een boom, een opgraving of een werfcontrole, tot een groot project zoals een inventarisatiecampagne. Steeds komt het neer op: X en Y voerden werk van het type A uit op locatie L, van datum I tot J. Soms voegen we een uitgebreide tekstuele beschrijving toe met links naar verdere bronnen, met als doel informatie te kunnen duiden en te tonen hoe ze ontstond. Zo kan je bij een erfgoedobject zien in welke inventarisatiecampagne het voor het eerst werd opgenomen, wanneer het opnieuw geïnventariseerd werd, en wanneer het adres laatst gecontroleerd werd.
De derde dataset, thema's, bestaat uit twee subtypes: één dat er al was bij de inventaris van 2009, en één dat vrij recent toegevoegd werd. Een thema omvat kaderende informatie over erfgoedobjecten, zodat bepaalde informatie niet telkens opnieuw aan individuele objecten moet toegevoegd worden. De eerste thema's, toegevoegd in 2014, vallen onder het subtype inhoudelijke thema's — vaak een combinatie van typologie, stijl of periode en locatie, zoals Militaire verdedigingswerken uit de Eerste Wereldoorlog in de frontzone, Welkomstbomen of Prehistorische grafheuvelcomplexen en urnenvelden. Bij de lancering van de nieuwe inventaris werden oudere beschrijvingen van geografische gehelen omgezet naar geografische thema's — de oude gemeente- en straatinleidingen uit de reeks Bouwen door de Eeuwen Heen, die net als de inhoudelijke thema's context bieden, maar dan puur op basis van locatie. Zo kan je meer lezen over de historische kern van Gent, de Lippenslaan te Knokke of de haven van Antwerpen. Sommige van deze themateksten behoren tot onze meest geraadpleegde pagina's, en worden ook vaak door externen gebruikt als historisch kader.
Geen van deze drie datasets vormt de essentie van de inventaris onroerend erfgoed, maar samen maken ze de inventaris interessanter en nuttiger. Wil je meer weten over de nieuwe inventaris, lees dan Tien jaar inventaris. Vragen of suggesties zijn welkom via ict@onroerenderfgoed.be.